Blog o istocie współczesnej europejskości. Próba odpowiedzi na pytanie, jakie wartości tkwiące u źródeł kształtowania się nowoczesnych społeczeństw Europy mogą odegrać ważną rolę we współczesnym świecie.
Blog > Komentarze do wpisu

Filozofia życiowego doświadczenia

W heroicznych i ascetycznych zabiegach abstrakcji nauka chce oprzeć się tylko na niewątpliwych faktach, by na nich zbudować poznanie. Przyznaję, iż ten realizowany przez naukę wymóg jest dokonaniem wysoce moralnym. Badacze w każdej chwili muszą być na tyle krytyczni, by ustrzec się przed przedwczesnymi sądami, oczekiwaniami i ulubionymi ideami, by je samemu kontrolować i potem wystawiać na krytykę naukową. Społeczność badaczy tworzy, szczególnie w naukach przyrodniczych, nieprzekupną instancję weryfikacyjną.

Mimo to zwrot filozofii ku doświadczeniu życiowemu ma wielkie znaczenie. Dostrzegał to wyraźnie nie tylko Husserl i inni przedstawiciele szkoły fenomenologicznej, zwłaszcza Heidegger, lecz również w tym samym czasie amerykański pragmatyzm. Istnieje tu zagadnienie głębsze niż to, do którego szykuje się nowoczesna nauka z jej przyczynowym wyjaśnianiem i osiąganym poprzez to opanowaniem procesów w przyrodzie - a być może także i w społeczeństwie. Znajdujemy się tu wobec czegoś, co nazywamy praktyką. Praktyki nie rozumie się przy tym w sensie teoretycznym, zgodnie z którym nie jest ona niczym innym jak zastosowaniem teorii. Chodzi o praktykę w znaczeniu pierwotnym, greckim, wedle którego praktyka miała sens - odważę się powiedzieć - pasywny. Grecki list kończył się zwrotem en prattein, co się tłumaczy: „Niech ci się wiedzie”. W praktyce zawarte jest to, jak się komu wiedzie. Dobrze albo źle, w każdym razie jakoś, co wskazuje, że nie jesteśmy panami naszego życiowego położenia, lecz że przez to czy owo uwarunkowani, przez wiele skrępowani, rozczarowani, czasem szczęśliwi, gdy nam się co powiedzie, przekraczając jeszcze nasze najśmielsze nadzieje. W takiej praktyce tkwi z pewnością pewna nowa bliskość względem całości stanowiska w świecie nas jako ludzi. Wiążą się z tym natychmiast czasowość, skończoność, plany i projekty, wspomnienia, zapomnienia i bycie zapomnianym.

Mamy tu zatem do czynienia z tym, co pod hasłem dziejowości stało się w XX wieku jednym z głównych tematów filozofii. Mamy przy tym na myśli przede wszystkim wielkie osiągnięcie XIX-tego stulecia, wytworzenie zmysłu historycznego, wysubtelnienie naszej zdolności do uchwytywania tego, co minione, dzięki czemu nie podchodzimy już do przeszłości tak, jak choćby malarz Albrecht Altdorfer, który namalował bitwę z udziałem wojsk Aleksandra Macedońskiego w średniowieczno-renesansowych strojach ówczesnych armii. Staliśmy się raczej wrażliwi na to, co w przeszłości odmienne. Jest to z pewnością nowość niebezpieczna. Nie kto inny jak Nietzsche wypowiedział ostrzegawcze tezy o pożyteczności i szkodliwości historii dla życia, i z pewnością jest prawdą, że świadomość historyczna wytworzyła rodzaj krytycznej rezerwy, która ostrzega przed wszelkim dogmatyzmem w obszarze zdarzeń historycznych.

sobota, 19 kwietnia 2014, anton1914

Polecane wpisy

  • Czym stała się filozofia w naszych czasach?

    W XIX-tym stuleciu gwałtowny rozkwit nauk zaowocował tak rozległymi zastosowaniami technicznymi, że zaczęto mówić o „rewolucji przemysłowej”, która

  • Nowe zadanie filozofii

    Tradycyjna wiedza, przekazywana dotąd pod wspólnym hasłem filozofii opierała się na tym, co nazywano metafizyką. Nazwa ta mówi wiele: jest to coś, co stoi za fi

  • Galileusz i nowa idea wiedzy

    W XV wieku nadeszła rozstrzygająca zmiana, wskutek której stosunek filozofii do nauki stał się stałym problemem naszej kultury duchowej. Cały bogaty skarbiec ku


Ten blog uczestniczy w rankingu najlepszych blogów.