Blog o istocie współczesnej europejskości. Próba odpowiedzi na pytanie, jakie wartości tkwiące u źródeł kształtowania się nowoczesnych społeczeństw Europy mogą odegrać ważną rolę we współczesnym świecie.
Blog > Komentarze do wpisu

Nowe zadanie filozofii

Tradycyjna wiedza, przekazywana dotąd pod wspólnym hasłem filozofii opierała się na tym, co nazywano metafizyką. Nazwa ta mówi wiele: jest to coś, co stoi za fizyką i leży u jej podstaw. Fizyka nie oznacza tutaj tego, co dziś nazywamy fizyką, lecz ową zbudowaną na modłę fizykę Arystotelesa, w której ogień idzie do góry, bo jest u siebie w sferze lśniących ciał niebieskich, zaś kamień spada na dół, bo tam są inne kamienie i tam jest jego miejsce. Może to wydawać się śmieszne, ale stanowiło to zrozumiałą całość, odpowiadającą temu, jak porządek zdarzeń przyrody jawił się naszym oczom, i w zupełności odpowiadało temu, jak zachowywali się ludzie, jak jako społeczność formowali swe życie, tworzyli prawa i instytucje oraz poprzez celową pracę troszczyli się o wspólne dobro. Wielki homogeniczny rys porządku i celowości zawierał się w tej wizji świata, mającej swe ostateczne ugruntowanie w metafizyce.

Dziś to wygląda inaczej. Oznaką nowoczesnej nauki jest, że się tak wyrażę, całkowicie prosta wola, która wynajduje możliwości, bada je i w końcu wprowadza w byt, inscenizuje i organizuje - ryzykownie i zarazem precyzyjnie. Pojawiło się nieograniczone pole badań i działań atakujące wszędzie to, co jeszcze nieznane. Z drugiej strony społeczność ludzka czuje się od tysiącleci zakorzeniona w świecie, zaznajomiona z nim, z całością jego urządzeń, zwyczajów i obyczajów. Przed filozofią wyrosło przez to nowe zadanie pogodzenia tych dwu skrajności: badawczego wkroczenia w nieznane i zabezpieczenia znajomej i zrozumiałej wiedzy życiowej.

Rozpoczęło się ono w wieku systemów filozoficznych. Tego słowa nie używano wcześniej do konstruktów filozoficznych. Pojawiło się dopiero w XVII i XVIII wieku, bowiem owo nowe zadanie powstało dopiero wraz z nową nauką. Ale wyrażenie „system” jest pojęciem powszechnie znanym. Znamy je z greckiej teorii liczb i muzyki, stamtąd też zostało ono przeniesione do struktury systemu świata i wszechświata. W słowie „system” tkwi w istocie pierwotny sens szukania harmonii j jedności w tym, co wydaje się chaotyczne i nieuporządkowane. Na przykład astronomowie w czasach platońskich, uznający system geocentryczny, musieli uciekać się do wysublimowanych wyjaśnień, by poprzez ruchy gwiazd pozornych wyjaśniać tory planet. Dopiero system heliocentryczny położył kres tym trudnościom. A więc gdy filozofia posługuje się tym samym słowem, to postrzega sytuację w podobny sposób, jako spajanie tego, co się rozpada oraz szukanie jedności i harmonii.

niedziela, 23 marca 2014, anton1914

Polecane wpisy

  • Filozofia życiowego doświadczenia

    W heroicznych i ascetycznych zabiegach abstrakcji nauka chce oprzeć się tylko na niewątpliwych faktach, by na nich zbudować poznanie. Przyznaję, iż ten realizow

  • Edmund Husserl i fenomenologia

    Czasami nie jest źle, także dla laika, rozpocząć od wyjaśnienia jakiegoś słowa. Jest takie niemiecko słowo Lebenswelt, które można przetłumaczyć jako „św

  • Filozofia i nauka

    Ludzkie pragnienie wiedzy nigdy nie ograniczało się do tego niewielkiego skrawka Ziemi, jakim jest Europa. Znane są nam wielkie osiągnięcia rozwiniętych kultur


Ten blog uczestniczy w rankingu najlepszych blogów.