Blog o istocie współczesnej europejskości. Próba odpowiedzi na pytanie, jakie wartości tkwiące u źródeł kształtowania się nowoczesnych społeczeństw Europy mogą odegrać ważną rolę we współczesnym świecie.
Blog > Komentarze do wpisu

Czym stała się filozofia w naszych czasach?

W XIX-tym stuleciu gwałtowny rozkwit nauk zaowocował tak rozległymi zastosowaniami technicznymi, że zaczęto mówić o „rewolucji przemysłowej”, która odtąd zalewa nas coraz nowymi falami. Gdy wyjdziemy od tego doświadczenia, że w XVII wieku położono nowe fundamenty naszej wiedzy, to zrozumiemy, że wraz z rozwijaniem się nowej naukowej postawy badawczej realizacja pośredniczącego zadania filozofii stawała się coraz bardziej beznadziejna. Jak można było pogodzić stary, harmonijno-sensowny obraz świata oparty na teleologicznej fizyce i metafizyce z nowym pochodem wiedzy i mocy ku nieograniczonym celom? Jest zrozumiałe, że filozofia po coraz to nowych próbach pośrednictwa między metafizyką a nauką doświadczalną musiała coraz bardziej ustępować z pola. Doprowadziło to do tego, że w XIX-tym stuleciu właściwą kwestią filozofii akademickiej stała się teoria poznania, to znaczy teoria poznania naukowego. Niezaspokojona potrzeba „metafizyki”, odpowiedzi na pytanie o sens całości, wpadła przez to w ręce outsiderów, którzy wprowadzili tak zwane światopoglądy - choćby w stylu Schopenhauera, Marksa albo Nietzschego. Wewnętrzna potrzeba ludzkiego ducha, potrzeba sensownego powiązania całości, nie mogła być zaspokojona przez nauki i ich teoretyczne ugruntowanie.

Czym zatem stała się filozofia w naszych czasach? I co może wnieść do krytycznych problemów naszej godziny prawdy? Już poprzez takie sformułowanie pytania chciałbym zaznaczyć, że nie chcę mówić o tzw. filozofii nauki czy teorii nauki. Jest to całkowicie uzasadniona logiczna kontynuacja XIX-wiecznej teorii poznania, która tę ostatnią oczyściła z wielu wyobrażeń nie do utrzymania - nazwałbym je pozostałościami metafizyki - które ją współokreślają. Dzisiaj doskwiera nam kwestia o wiele bardziej zasadnicza niż tylko uzasadnienie poznawczej wartości nauki. Idzie raczej o to, by obronić całość naszego kulturowego bogactwa, ochronić przed zagrożeniami i przygotować nas wszystkich do zadania bycia człowiekiem, które przed nami stoi. Nie wiemy, czy będą to katastrofy czy też wzrastające ubóstwo, a może cierpliwa praca nad ograniczeniem i kontrolowaniem owej spiętrzonej woli, która prze jakby na mocy własnego prawa, grożąc nam samozniszczeniem. Zapytajmy, co filozofia zrobiła dla tego zadania naszych czasów. 

piątek, 28 marca 2014, anton1914

Polecane wpisy

  • Filozofia życiowego doświadczenia

    W heroicznych i ascetycznych zabiegach abstrakcji nauka chce oprzeć się tylko na niewątpliwych faktach, by na nich zbudować poznanie. Przyznaję, iż ten realizow

  • Galileusz i nowa idea wiedzy

    W XV wieku nadeszła rozstrzygająca zmiana, wskutek której stosunek filozofii do nauki stał się stałym problemem naszej kultury duchowej. Cały bogaty skarbiec ku

  • Filozofia i nauka

    Ludzkie pragnienie wiedzy nigdy nie ograniczało się do tego niewielkiego skrawka Ziemi, jakim jest Europa. Znane są nam wielkie osiągnięcia rozwiniętych kultur


Ten blog uczestniczy w rankingu najlepszych blogów.